Wat is cross-site scripting (XSS)?

Wat is cross-site scripting (XSS)?

Pieter Degeneffe
Pieter Degeneffe
Geschreven op 19/11/26
Samenvatting:

Cross-site scripting (XSS) is een beveiligingslek waarbij een aanvaller kwaadaardige code in je website verstopt, die daarna in de browser van je bezoekers wordt uitgevoerd. In dit artikel lees je hoe een XSS-aanval werkt, welke soorten er bestaan, wat de gevolgen zijn en hoe je je website ertegen beschermt.

Gepubliceerd in:
Delen:

Intro

Een contactformulier, een zoekveld, een reactiesectie: bijna elke website verwerkt invoer van bezoekers. Precies daar ontstaat een van de bekendste beveiligingslekken op het web: cross-site scripting, kortweg XSS. In dit artikel leg ik uit wat cross-site scripting is, hoe een aanval werkt, welke soorten er bestaan en hoe je je website ertegen beschermt. Struikel je over termen als HTML, JavaScript of server? Bekijk dan eerst wat al die verschillende webtermen betekenen.

Wat is cross-site scripting?

Cross-site scripting (XSS) is een kwetsbaarheid waarbij een aanvaller eigen code, meestal JavaScript, in een webpagina binnensmokkelt. Die code wordt vervolgens uitgevoerd in de browser van nietsvermoedende bezoekers, alsof ze gewoon bij je website hoort. De afkorting is XSS en niet CSS, om verwarring met de opmaaktaal CSS te vermijden.

Het probleem ontstaat wanneer een website invoer van gebruikers ongefilterd terug op een pagina toont. De browser maakt geen onderscheid tussen de echte code van je website en de code van de aanvaller, en voert alles uit. Daardoor kan de aanvaller alles wat die pagina kan: cookies uitlezen, formulieren aanpassen, de inhoud wijzigen en acties uitvoeren in naam van de ingelogde gebruiker.

XSS is geen theoretisch risico. In de CWE Top 25 van 2025, de jaarlijkse ranglijst van de gevaarlijkste softwarezwakheden van MITRE, staat cross-site scripting opnieuw op nummer 1, met een score die meer dan dubbel zo hoog is als die van SQL-injectie op nummer 2. In de OWASP Top 10, de bekendste lijst van beveiligingsrisico's voor webapplicaties, valt XSS onder de categorie Injection.

Hoe werkt een XSS-aanval?

Een eenvoudig voorbeeld maakt het duidelijk. Stel dat je website een zoekfunctie heeft. Wie zoekt op "drupal", komt op de pagina example.com/zoeken?q=drupal met bovenaan de tekst "Resultaten voor: drupal". De zoekterm uit de URL wordt dus rechtstreeks op de pagina getoond.

Een aanvaller vervangt de zoekterm door een stukje code, bijvoorbeeld <script>alert('XSS')</script>. Toont de website die invoer zonder ze onschadelijk te maken, dan voert de browser het script uit. In dit voorbeeld verschijnt alleen een pop-upvenster, maar een echte aanvaller gebruikt code die bijvoorbeeld de sessiecookie van de bezoeker doorstuurt naar zijn eigen server. Hij hoeft zijn slachtoffer dan alleen nog naar die link te lokken, via een e-mail, een bericht of een advertentie.

Vooral websites met dynamische inhoud lopen risico: alles wat invoer van gebruikers verwerkt en terug toont, zoals zoekvelden, formulieren, reacties, klantaccounts en webshops. Meer over dat onderscheid lees je in het verschil tussen een statische en een dynamische website.

Is je website kwetsbaar voor XSS?

Als ethisch hacker test ik je website op cross-site scripting en andere beveiligingslekken, voordat een kwaadwillende hacker ze vindt.

De 3 soorten cross-site scripting

Er bestaan drie hoofdtypes van XSS. Het verschil zit in de plaats waar de kwaadaardige code zich bevindt en hoe ze bij het slachtoffer terechtkomt.

1. Reflected XSS

Bij reflected XSS zit de code in de link of het verzoek zelf, zoals in het zoekvoorbeeld hierboven. De website "weerkaatst" de invoer meteen terug in de pagina. De aanval werkt alleen bij wie op de gemanipuleerde link klikt. Daarom gaat reflected XSS vaak samen met phishing.

2. Stored XSS

Bij stored XSS, ook persistent XSS genoemd, wordt de code opgeslagen in de database van de website. Denk aan een reactie, een productreview, een profielnaam of een bericht via een contactformulier dat later in de beheeromgeving getoond wordt. Elke bezoeker of beheerder die die pagina opent, voert de code uit, zonder op een verdachte link te klikken. Dat maakt stored XSS de gevaarlijkste variant. Een bekend voorbeeld is de Samy-worm uit 2005: via een XSS-lek in MySpace verspreidde een script zich binnen 20 uur naar meer dan een miljoen profielen.

3. DOM-based XSS

Bij DOM-based XSS zit het lek niet op de server, maar in JavaScript dat in de browser draait. Dat script plaatst gegevens uit bijvoorbeeld de URL op een onveilige manier in de pagina. Omdat de kwaadaardige code de server soms nooit bereikt, is deze variant moeilijker op te sporen met klassieke beveiligingsscans.

Wat zijn de gevolgen van een XSS-aanval?

Omdat de code draait binnen je eigen website, vertrouwen zowel de browser als de bezoeker ze volledig. Een aanvaller kan daardoor onder meer:

  • Accounts overnemen: met een gestolen sessiecookie doet hij zich voor als een ingelogde gebruiker. Treft dat een beheerder, dan krijgt hij mogelijk de volledige controle over je website.
  • Gegevens stelen: wachtwoorden, persoonsgegevens of betaalgegevens die bezoekers in formulieren invullen, kunnen ongemerkt worden doorgestuurd.
  • Bezoekers misleiden: een nep-inlogvenster of een valse betaalpagina op je eigen domein ziet er voor bezoekers volkomen betrouwbaar uit.
  • Je website misbruiken: inhoud aanpassen, spamlinks toevoegen of bezoekers doorsturen naar malafide websites.

Ook je vindbaarheid kan eronder lijden. Merkt Google dat je website gehackt is of schadelijke inhoud bevat, dan kan er een waarschuwing verschijnen in de zoekresultaten of in de browser. In Google Search Console vind je zulke meldingen in het rapport Beveiligingsproblemen. Hoe je die tool gebruikt, lees je in Google Search Console: de complete gids voor beginners. Lekken er persoonsgegevens uit, dan gaat het bovendien om een datalek dat je volgens de AVG in de meeste gevallen binnen 72 uur moet melden bij de Gegevensbeschermingsautoriteit.

Hoe voorkom je cross-site scripting?

Er is niet één maatregel die XSS volledig uitsluit. De beste bescherming bestaat uit meerdere lagen die elkaar aanvullen:

  1. Escape alle uitvoer: zet invoer van gebruikers om naar onschadelijke tekst voordat je ze op een pagina toont. Zo verschijnt <script> gewoon als tekst in plaats van uitgevoerd te worden. Houd rekening met de context: HTML, attributen, JavaScript en URL's vragen elk een eigen aanpak.
  2. Valideer invoer: aanvaard alleen wat je verwacht. Een postcode bevat cijfers, een e-mailadres heeft een vast formaat. Validatie alleen is geen volledige bescherming, maar beperkt wel de mogelijkheden van een aanvaller.
  3. Schoon HTML op met een betrouwbare bibliotheek: moeten gebruikers opmaak kunnen toevoegen, zoals vetgedrukte tekst of links? Laat dan alleen veilige HTML-tags toe en filter de rest weg met een beproefde oplossing in plaats van een zelfgeschreven filter.
  4. Vermijd onveilige JavaScript: gebruik in je eigen scripts textContent in plaats van innerHTML, en vermijd functies zoals eval() en document.write().
  5. Stel een Content Security Policy in: met een CSP-header bepaal je van welke bronnen de browser scripts mag uitvoeren. Slaagt een aanvaller er toch in om code te injecteren, dan blokkeert de browser die vaak.
  6. Beveilig je cookies: met de HttpOnly-vlag kan JavaScript de sessiecookie niet uitlezen, waardoor het stelen van sessies veel moeilijker wordt.
  7. Voeg beveiliging op serverniveau toe: webfilters en een web application firewall (WAF) houden veel bekende aanvalspatronen tegen voordat ze je website bereiken. Lees ook waarom ik bewust voor Combell kies als hostingpartner.

Cross-site scripting in Drupal en andere CMS'en

Werk je met een modern CMS zoals Drupal, dan heb je al een stevige basis. Drupal gebruikt de template-engine Twig, die uitvoer standaard escapet. Daarnaast bepalen tekstformaten welke HTML-tags redacteurs mogen gebruiken. Geef het tekstformaat "Full HTML", waarmee alle HTML is toegestaan, daarom alleen aan beheerders die je volledig vertrouwt.

Toch duiken XSS-lekken regelmatig op in beveiligingsupdates, vaak in uitbreidingen zoals modules, plugins of thema's. Houd je CMS en alle uitbreidingen daarom altijd up-to-date. Hoe je dat aanpakt, lees je in best practices voor het onderhoud van je website. Draait je website nog op Drupal 7? Die versie krijgt geen officiële beveiligingsupdates meer, waardoor nieuwe lekken niet meer gedicht worden. Lees waarom het tijd is om je Drupal 7-website te upgraden.

Een veilige website vanaf de eerste regel code?

Ik bouw websites in Drupal met beveiliging als vast onderdeel van het ontwikkelproces, van veilige formulieren tot regelmatige updates.

Hoe test je je website op XSS?

Wil je weten of je website kwetsbaar is? Automatische scanners zoals OWASP ZAP vinden een deel van de bekende problemen, maar missen vaak lekken die afhangen van de werking van je website, zoals stored XSS in een beheeromgeving of DOM-based XSS in eigen JavaScript. Een grondige test combineert daarom automatische scans met handmatig onderzoek en een controle van de broncode.

Dat is precies wat een ethisch hacker doet: met jouw toestemming je website aanvallen zoals een echte hacker dat zou doen, en de gevonden lekken rapporteren met concrete oplossingen. Meer daarover lees je op mijn pagina over ethisch hacken. Test de website van iemand anders nooit zonder uitdrukkelijke toestemming: dat kan strafbaar zijn.

Conclusie

Cross-site scripting is een van de meest voorkomende beveiligingslekken op het web. Een aanvaller smokkelt code binnen via invoer die je website ongefilterd toont, en krijgt zo toegang tot de sessies, de gegevens en het vertrouwen van je bezoekers. De oplossing bestaat uit meerdere lagen: uitvoer escapen, invoer valideren, een Content Security Policy, veilige cookies en een CMS dat altijd up-to-date is. Laat je website daarnaast regelmatig testen, zodat je lekken vindt voordat iemand anders dat doet.

Wil je weten hoe veilig jouw website is? Neem gerust contact met me op of vraag vrijblijvend een offerte aan.

Veelgestelde vragen over cross-site scripting

Wat is cross-site scripting in eenvoudige woorden?

Cross-site scripting (XSS) is een beveiligingslek waarbij een aanvaller kwaadaardige code, meestal JavaScript, in een website verstopt. Die code wordt uitgevoerd in de browser van bezoekers, waardoor de aanvaller bijvoorbeeld sessies of ingevulde gegevens kan stelen.

Welke soorten XSS bestaan er?

Er zijn drie hoofdtypes: reflected XSS, waarbij de code in een link zit; stored XSS, waarbij de code in de database wordt opgeslagen; en DOM-based XSS, waarbij het lek in JavaScript in de browser zit.

Wat is het verschil tussen XSS en SQL-injectie?

Bij XSS wordt kwaadaardige code uitgevoerd in de browser van de bezoeker. Bij SQL-injectie manipuleert een aanvaller de databasequery's op de server, om bijvoorbeeld gegevens uit de database te halen of te wijzigen. Beide ontstaan doordat invoer van gebruikers niet veilig verwerkt wordt.

Wat is het verschil tussen XSS en CSRF?

Bij XSS voert een aanvaller eigen code uit op je website. Bij cross-site request forgery (CSRF) misleidt een andere website de browser van een ingelogde gebruiker om ongewild een actie uit te voeren op jouw website, zoals een wachtwoord wijzigen. Een XSS-lek kan wel gebruikt worden om CSRF-beveiligingen te omzeilen.

Beschermt een Content Security Policy volledig tegen XSS?

Nee. Een goed ingestelde CSP beperkt de schade aanzienlijk, maar blijft een extra verdedigingslaag. De basis blijft het correct escapen van uitvoer en het valideren van invoer.

Kan DESIGN8 mijn website testen op cross-site scripting?

Ja. Als ethisch hacker test ik je website op XSS en andere beveiligingslekken, en geef ik je concrete oplossingen. Neem gerust contact met me op of vraag een vrijblijvende offerte aan.

Weten hoe veilig je website echt is?

DESIGN8 spoort beveiligingslekken zoals cross-site scripting op voordat hackers dat doen, en helpt je ze snel en blijvend op te lossen.

Deel dit artikel

Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief

Mis nooit meer het laatste nieuws, trends en waardevolle inzichten rond webdesign, development en e-commerce. Schrijf je nu in en ontvang exclusieve updates in je inbox.